2026-cı il martın 11-də Azərbaycana həyata keçirilən yüksək səviyyəli səfər ölkənin Avropa strukturları ilə münasibətlərində yeni mərhələnin göstəricisi kimi qiymətləndirilir. Antonio Costanın Bakıya səfəri zamanı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Ilham Aliyev ilə keçirilən görüş və birgə mətbuat bəyanatı tərəflər arasında siyasi dialoqun, iqtisadi əməkdaşlığın və enerji tərəfdaşlığının genişləndirilməsi baxımından mühüm mesajlarla yadda qalıb. Bu görüş həm də Azərbaycanın Avropa məkanında artan geosiyasi və iqtisadi rolunun növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik və nəqliyyat marşrutlarının inkişafı kimi məsələlər əsas prioritetlərdən biri olduğundan Azərbaycan–Avropa münasibətləri strateji əhəmiyyət kəsb edir.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğulayıb ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər hazırda müxtəlif səviyyələrdə fəal tərəfdaşlıq mərhələsindədir. Dövlət başçısının sözlərinə görə, son illər ərzində qarşılıqlı səfərlərin intensivləşməsi, o cümlədən Avropa Komissiyası üzvlərinin Azərbaycana ardıcıl səfərləri tərəflər arasında dialoqun davamlı xarakter aldığını göstərir. Bu dinamika yalnız siyasi sahədə deyil, iqtisadi və investisiya əməkdaşlığında da özünü göstərir. Statistik göstəricilər də bu tendensiyanı təsdiqləyir: 2026-cı ilin yanvar ayında Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin təxminən yarısının Avropa İttifaqı ölkələrinin payına düşməsi Brüsselin Bakının əsas iqtisadi tərəfdaşlarından biri olduğunu bir daha ortaya qoyur.
Enerji əməkdaşlığı Azərbaycan–Avropa münasibətlərinin əsas sütunlarından biri kimi qalır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, 2022-ci ildə Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında sənəd imzalanıb və bu sənəd əməkdaşlığı yeni mərhələyə çıxarıb. Həmin sənəddən sonra Azərbaycanın Avropaya qaz ixracı həm həcm, həm də coğrafiya baxımından genişlənib. Hazırda Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti Azərbaycan qazı alır, ümumilikdə isə Azərbaycan qazının ixrac edildiyi ölkələrin sayı 16-ya çatıb. Bu fakt Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı rolu daha da gücləndirir və ölkəni qlobal enerji bazarında mühüm aktorlardan birinə çevirir.
Dövlət başçısı həmçinin bildirib ki, yaxın illərdə qaz hasilatının artırılması planlaşdırılır. Yeni yataqların istismara verilməsi nəticəsində növbəti iki-üç il ərzində mövcud həcmlərlə müqayisədə minimum 10 milyard kubmetr əlavə qaz hasilatı gözlənilir. Bu artım Avropa bazarının enerji tələbatının qarşılanmasında Azərbaycanın rolunu daha da genişləndirəcək. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində aparılan müzakirələr və əməkdaşlıq mexanizmləri bu istiqamətdə konkret addımların atıldığını göstərir.
Enerji əməkdaşlığının digər mühüm istiqaməti isə bərpaolunan enerji sahəsidir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycan külək, günəş və su elektrik enerjisi potensialından geniş istifadə etmək niyyətindədir. Planlara əsasən, yaxın 5–6 il ərzində ölkə ixraca hazır 6–8 giqavat gücündə bərpaolunan enerji istehsal etmək imkanına malik olacaq. Azərbaycanın coğrafi xüsusiyyətləri – ildə 300-dən çox günəşli günün olması və əlverişli külək potensialı – bu sahədə geniş imkanlar yaradır. Bu kontekstdə Avropa tərəfdaşları ilə dəniz dibi enerji kabelləri və yeni ötürmə xətlərinin yaradılması istiqamətində müzakirələr aparılır.
Bəyanatda regional sabitlik və sülh məsələlərinə də xüsusi diqqət yetirilib. Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, Azərbaycan artıq yeddi aydır sülh şəraitində yaşayır və Ermənistanla paraflanmış sülh sazişi regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Bu proses çərçivəsində nəqliyyat və logistika layihələri, xüsusilə Orta Dəhlizin genişləndirilməsi məsələləri gündəmdədir. Regionda sabitliyin möhkəmlənməsi həm də Avropa ilə Asiya arasında iqtisadi əlaqələrin inkişafına müsbət təsir göstərə bilər.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən məqamlardan biri də sülhün yalnız sənədlərlə deyil, real addımlarla möhkəmləndirilməsi məsələsi olub. Azərbaycanın Ermənistana bəzi neft məhsullarının təchizatına başlaması və digər ölkələrdən Ermənistana yönələn yüklərin Azərbaycan ərazisindən tranzitinə qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması bu istiqamətdə siyasi iradənin praktiki ifadəsi kimi təqdim olunur. Dövlət başçısının fikrincə, belə addımlar iki ölkə arasında uzunmüddətli etimadın formalaşmasına xidmət edir.
Ümumilikdə, Azərbaycan Prezidenti ilə Avropa İttifaqı Şurası Prezidentinin birgə bəyanatı göstərir ki, Bakı ilə Brüssel arasında münasibətlər yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır. Ticarət, investisiya, nəqliyyat-logistika layihələri və regional təhlükəsizlik məsələləri tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilib. Mövcud siyasi dialoq və iqtisadi əməkdaşlıq perspektivləri onu deməyə əsas verir ki, Azərbaycan–Avropa münasibətləri yaxın illərdə daha da dərinləşəcək və bu tərəfdaşlıq həm regional sabitliyə, həm də Avrasiya məkanında enerji və nəqliyyat sisteminin inkişafına mühüm təsir göstərəcək.
Flora Abışova,Tibb kollecinin sabiq şöbə müdiri, həkim-farmakoloq
Müzakirə qapadılmışdır.