Azərbaycan Respublikası ilə Serbiya Respublikası arasında münasibətlər inkişaf edərək bu gün strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatıb. Diplomatik münasibətlərin 1997-ci ildə qurulmasından sonra tərəflər arasında siyasi dialoq ardıcıl xarakter alıb, qarşılıqlı səfirliklərin açılması isə əlaqələrin davamlılığını təmin edib. 2013-cü ildə imzalanmış dostluq və strateji tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə, 2018-ci il Birgə Fəaliyyət Planı və 2022-ci ildə Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının yaradılması münasibətləri formal bəyanatlardan çıxararaq konkret mexanizmlər üzərində qurub. Bu sənədlər əməkdaşlığı siyasi iradə ilə yanaşı, institusional əsaslarla möhkəmləndirib.
Prezident İlham Əliyevin Serbiyaya səfəri zamanı verdiyi bəyanatlar münasibətlərin yalnız rəsmi protokol səviyyəsində olmadığını, liderlər arasında formalaşmış yüksək etimadın mövcudluğunu açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Serbiya xalqının tarixi sınaqlardan keçmiş suverenlik iradəsinin vurğulanması və Prezident Aleksandar Vuçiçin dövlət maraqlarını prioritet sayan lider kimi təqdim edilməsi siyasi ritorikadan daha çox dərin strateji məna daşıyır. Bu yanaşma Azərbaycanın Serbiyanı regional və Avropa miqyasında etibarlı tərəfdaş kimi gördüyünü göstərir.
Prezident İlham Əliyevin Serbiyanın təbii resursları məhdud olsa da, institusional islahatlar və daxili potensiala əsaslanan inkişaf yolunu xüsusi qeyd etməsi mühüm analitik məqamdır. Bu fikir, əslində, müasir beynəlxalq münasibətlərdə iqtisadi suverenliyin yalnız resurslarla deyil, düzgün idarəetmə və siyasi iradə ilə təmin olunduğu tezisini önə çıxarır. Azərbaycanın bu modeli açıq şəkildə dəstəkləməsi iki ölkə arasında ideoloji yaxınlığın da mövcudluğunu təsdiqləyir və tərəfdaşlığın uzunömürlü olacağına işarə edir.
Bəyanatların mərkəzində dayanan əsas mövzulardan biri energetika sahəsində əməkdaşlıqdır. Azərbaycanın Serbiyaya təbii qaz ixracına başlaması və həcmlərin artırılması qərarı Balkan regionunun enerji təhlükəsizliyində Bakının rolunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Qazın elektrik enerjisinə çevrilməsi və təmiz enerji istehsalı Serbiyanın həm daxili tələbatını ödəmək, həm də gələcəkdə ixrac imkanlarını genişləndirmək baxımından strateji addımdır. Bu, eyni zamanda, Avropa enerji bazarında alternativ və etibarlı marşrutların formalaşmasına töhfə verir.
Azərbaycanın 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü əldə etmək planı ölkənin enerji ixracatçısı kimi mövqeyini daha da gücləndirir. Bu strategiyanın əsas istiqamətinin Avropa bazarı olması Serbiya ilə əməkdaşlığı xüsusi əhəmiyyətli edir. Yeni transmissiya imkanlarının yaradılması, bərpaolunan enerji layihələrinin genişləndirilməsi və bu sahədə birgə fəaliyyət perspektivləri tərəfdaşlığı klassik enerji ixracı çərçivəsindən çıxararaq texnoloji və ekoloji ölçüyə daşıyır.
Azərbaycanın Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə yatırmağa hazır olduğunu bəyan etməsi investisiya iqliminə verilən siyasi qiymət kimi də dəyərləndirilə bilər. Xüsusilə qaz-turbin elektrik stansiyasının layihələndirilməsi və tikintisi ilə bağlı razılaşma Serbiyanın enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməklə yanaşı, Azərbaycan kapitalının Avropa məkanında möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu layihə gələcəkdə nəqliyyat, sənaye və digər infrastruktur sahələrində birgə təşəbbüslər üçün də baza rolunu oynaya bilər.
Səfər çərçivəsində imzalanmış sənədlər enerji sahəsi ilə məhdudlaşmayaraq qida təhlükəsizliyi, iqtisadiyyat, media və kommunikasiya, mədəniyyət, gənclər və idman, tibbi sığorta kimi geniş spektri əhatə edir. Bu yanaşma göstərir ki, Azərbaycan–Serbiya münasibətləri yalnız iqtisadi fayda üzərində deyil, cəmiyyətlərarası əlaqələrin gücləndirilməsi üzərində də qurulur. Media və mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq isə tərəfdaşlığın ictimai dayaqlarını möhkəmləndirən mühüm faktordur.
Beləliklə, fevralın 15-də Belqradda səsləndirilən bəyanatlar və imzalanmış sənədlər Azərbaycan–Serbiya strateji tərəfdaşlığının keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Bu mərhələ qarşılıqlı siyasi dəstək, dərinləşən enerji və sərmayə əməkdaşlığı, eləcə də humanitar sahədə genişlənən əlaqələrlə səciyyələnir. Dövlət başçılarının yaxın gələcəkdə qarşılıqlı səfərləri davam etdirmək niyyəti isə bu tərəfdaşlığın qısamüddətli deyil, uzunmüddətli və dayanıqlı xarakter daşıdığını aydın şəkildə ortaya qoyur.
Sona Camalova, Əməkdar müəllim, Sumqayıt şəhər 7 nömrəli orta məktəbin müəllimi

www.sumqayitxeber.com