Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin ölkəmizə rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–ABŞ münasibətlərinin strateji istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi sənəd xarakteri daşıyır. Bu bəyanat, xüsusilə təhlükəsizlik əməkdaşlığı və institusional çərçivənin gücləndirilməsi məsələləri baxımından, ikitərəfli münasibətlərin yeni keyfiyyət mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan əsas tezis ondan ibarət oldu ki, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik anlayışı artıq təkcə hərbi-siyasi aspektlərlə məhdudlaşmır. Bu anlayış enerji təhlükəsizliyi, kiber mühitin qorunması, transsərhəd cinayətkarlıqla mübarizə, humanitar risklərin idarə olunması və strateji infrastrukturun mühafizəsi kimi geniş spektri əhatə edir. Bu kontekstdə Azərbaycan və ABŞ arasında formalaşan əməkdaşlıq modeli regional və qlobal sabitliyə xidmət edən kompleks təhlükəsizlik platforması kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında təhlükəsizlik əməkdaşlığı xüsusi strateji istiqamət kimi ön plana çəkildi. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan ilə ABŞ arasında təhlükəsizlik sahəsində qurulmuş tərəfdaşlıq təkcə ikitərəfli münasibətlərin deyil, bütövlükdə regionun sabitlik arxitekturasının əsas dayaqlarından biridir.
Azərbaycan uzun illərdir beynəlxalq sülhməramlı missiyalarda fəal iştirak edərək qlobal təhlükəsizliyə töhfə verir. Əfqanıstan, İraq və digər bölgələrdə həyata keçirilmiş əməliyyatlarda Azərbaycan hərbçilərinin iştirakı ölkəmizin etibarlı tərəfdaş imicini daha da möhkəmləndirmişdir. ABŞ tərəfindən bu töhfələrin yüksək qiymətləndirilməsi, tərəflər arasında təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı etimadın dərinliyini nümayiş etdirir.
Postmünaqişə dövründə regional təhlükəsizlik məsələlərinin yeni məzmun kəsb etdiyini vurğulayan Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, Azərbaycan sülh gündəliyini ardıcıl şəkildə irəli aparmaqla yanaşı, sərhəd təhlükəsizliyi, mina təhlükəsinin aradan qaldırılması və bərpa olunan ərazilərdə təhlükəsiz yaşayış mühitinin formalaşdırılması istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirir. ABŞ-ın bu prosesdə göstərdiyi siyasi və texniki dəstək regional təhlükəsizliyin uzunmüddətli təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Xəzər hövzəsində təhlükəsizliyin qorunması məsələsi də bəyanatda xüsusi vurğulandı. Azərbaycan bu strateji regionda sabitliyin əsas təminatçılarından biri kimi çıxış edir. Dəniz kommunikasiyalarının mühafizəsi, enerji nəqli infrastrukturunun təhlükəsizliyi və transsərhəd risklərin qarşısının alınması sahəsində ABŞ-la əməkdaşlıq regionda dayanıqlı təhlükəsizlik mühitinin formalaşdırılmasına töhfə verir.
Müasir dövrdə artan kibertəhlükələr fonunda informasiya təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən edildi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, kritik informasiya sistemlərinin qorunması, kibermüdafiə qabiliyyətlərinin artırılması və bu sahədə institusional potensialın gücləndirilməsi iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın mühüm komponentinə çevrilir.
Təhlükəsizlik əməkdaşlığının digər mühüm aspekti beynəlxalq terrorizmə, narkotik və insan alverinə, eləcə də transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı birgə mübarizədir. Bu sahədə həyata keçirilən koordinasiyalı fəaliyyət regional təhlükəsizliyə yönələn təhdidlərin neytrallaşdırılmasında mühüm rol oynayır və Azərbaycan–ABŞ tərəfdaşlığının praktik effektivliyini artırır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanan digər əsas məsələ institusional çərçivənin gücləndirilməsi və əldə edilən razılaşmaların effektiv icra mexanizmlərinin formalaşdırılması oldu. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, yüksək səviyyəli siyasi razılaşmalar yalnız güclü institusional əsaslar üzərində qurulduqda real nəticələr verə bilər.
Bu baxımdan, Azərbaycan və ABŞ arasında fəaliyyət göstərən birgə komissiyaların, sahəvi işçi qruplarının və məsləhətləşmə mexanizmlərinin funksionallığının artırılması planlaşdırılır. Təhlükəsizlik, müdafiə, kiber mühit, fövqəladə hallara hazırlıq və strateji infrastrukturun qorunması sahələrində konkret fəaliyyət planlarının hazırlanması institusional əməkdaşlığın əsas prioritetləri kimi müəyyənləşdirilib.
İnstitusional çərçivənin təkmilləşdirilməsi eyni zamanda normativ-hüquqi bazanın yenilənməsini, standartların uyğunlaşdırılmasını və qarşılıqlı texniki yardım mexanizmlərinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Bu yanaşma tərəfdaşlığın sistemli və davamlı xarakter almasına imkan yaradır, operativ qərar qəbuletmə proseslərini sürətləndirir və çevik reaksiya imkanlarını genişləndirir.
Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, institusional mexanizmlərin gücləndirilməsi təhlükəsizlik sahəsində risklərin qabaqlanması, erkən xəbərdarlıq sistemlərinin tətbiqi və böhran vəziyyətlərinin effektiv idarə olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu, həm regional, həm də qlobal miqyasda sabitliyə xidmət edən proaktiv təhlükəsizlik modelinin formalaşmasına şərait yaradır.
Eyni zamanda, insan kapitalının inkişafı, birgə təlim proqramları, kadr hazırlığı və ekspert mübadiləsi də institusional əməkdaşlığın əsas sütunlarından biri kimi ön plana çəkildi. Bu mexanizmlər vasitəsilə təhlükəsizlik strukturlarının peşəkarlıq səviyyəsinin artırılması və idarəetmə sistemlərinin modernləşdirilməsi təmin olunur.
Prezident İlham Əliyevin ABŞ-ın Vitse-prezidenti Cey. Di. Vensin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat təhlükəsizlik əməkdaşlığı və institusional çərçivənin gücləndirilməsi istiqamətində strateji yol xəritəsinin formalaşdırıldığını aydın şəkildə ortaya qoydu. Bu yanaşma Azərbaycan–ABŞ münasibətlərini daha dayanıqlı, çevik və effektiv tərəfdaşlıq modelinə çevirir.
Təhlükəsizlik sahəsində dərinləşən əməkdaşlıq regional sabitliyin möhkəmlənməsinə, institusional mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi isə əldə olunan razılaşmaların real və ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsinə imkan yaradır. Nəticə etibarilə, bu səfər Azərbaycan–ABŞ strateji tərəfdaşlığının keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini təsdiqləyir və qarşıdakı dövrdə daha genişmiqyaslı əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradır.
Vasif Səfiyarov,
YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının məsləhətçisi
Müzakirə qapadılmışdır.