Son on ildə Cənubi Qafqazın ikinci böyük sənaye mərkəzi olan Sumqayıt sosial-iqtisadi inkişaf tempinə görə ölkənin ən diqqətçəkən mərkəzlərindən birinə çevrilib. Tarixən sənaye şəhəri kimi formalaşan Sumqayıt 2015–2025-ci illərdə yeni bir yüksəliş mərhələsinə qədəm qoyub. Bu dövr ərzində həyata keçirilən dövlət proqramları, sənayeləşmə siyasəti, investisiya axınının güclənməsi və sahibkarlıq mühitinin yaxşılaşdırılması şəhərin iqtisadi və sosial simasını köklü şəkildə dəyişib.
Ümumi məhsul buraxılışı 6 dəfə artdı
2015-ci ildə Sumqayıt şəhərinin ümumi məhsul buraxılışının həcmi 850 milyon manat təşkil edirdi. Bu göstərici həmin dövrdə Azərbaycanın sənaye şəhəri olan Sumqayıt üçün mühüm rəqəm sayılsa da, potensial baxımından çox da böyük deyildi.
Sonrakı illərdə həyata keçirilən dövlət proqramları, xüsusilə sənaye müəssisələrinin işə salınması, kimya və metallurgiya sahələrində yeni istehsal sahələrinin açılması, həmçinin qeyri-neft sektoruna qoyulan investisiyaların həcminin artması nəticəsində şəhərin iqtisadiyyatında sürətli yüksəliş baş verdi.
Nəticədə 2025-ci ildə Sumqayıtın ümumi məhsul buraxılışı 5 milyard 100 milyon manata çatdı. Bu, cəmi on il ərzində 6 dəfədən çox artım deməkdir. Belə bir yüksəliş yalnız Azərbaycan üzrə deyil, bütövlükdə region miqyasında rekord göstəricilərdən biri hesab olunur.
Bu inkişaf həm şəhərin sənaye potensialının güclənməsinin, həm də özəl sektorun artan rolunun nəticəsidir. Son illərdə Sumqayıtda yaradılan sənaye parkları və klasterlər, investorlara verilən güzəştlər, yeni müəssisələrin açılması və ixrac imkanlarının genişlənməsi iqtisadi artıma güclü təkan verib.
Beləliklə, 2015–2025-ci illər ərzində ümumi məhsul buraxılışının 6 dəfə artması Sumqayıtın Azərbaycanın sənaye şəhəri statusunu daha da möhkəmləndirmişdir.
Sənaye məhsulunun həcmi 5 dəfə artdı
2015-ci ildə Sumqayıtda sənaye məhsulunun ümumi həcmi 500 milyon manat idi. Şəhər ənənəvi olaraq sənaye mərkəzi kimi tanınsa da, həmin dövrdə mövcud potensial tam istifadə olunmurdu.
Sonrakı illərdə aparılan islahatlar, dövlətin sənayeləşmə siyasəti və xüsusilə Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının fəaliyyətə başlaması şəhərin iqtisadi simasını dəyişdi. Müxtəlif xarici və yerli şirkətlərin burada istehsal müəssisələri açması, müasir texnologiyaların tətbiqi sənaye məhsulunun həcminin sürətlə artmasına gətirib çıxardı.
2025-ci ildə Sumqayıtın sənaye məhsulu artıq 4 milyard manat həcmində oldu. Bu, 10 il ərzində 5 dəfədən çox artım deməkdir. Bu göstərici şəhərin Azərbaycan sənayesində aparıcı mövqeyini daha da gücləndirdi və Sumqayıtı yalnız kimya yox, həm də metallurgiya, tikinti materialları, yüngül sənaye və emal sahələrinin də inkişaf etdiyi bir mərkəzə çevirdi.
Əməkhaqqı 2 dəfədən çox yüksəldi
2015-ci ildə Sumqayıtda işçilərin orta aylıq əməkhaqqı 400 manat idi. Bu məbləğ ölkə üzrə orta göstəriciyə yaxın olsa da, həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün kifayət etmirdi.
Sonrakı illərdə yeni sənaye müəssisələrinin istifadəyə verilməsi, yüksək ixtisaslı kadrların cəlb olunması, işçi qüvvəsinə olan tələbin artması əmək bazarında müsbət dəyişikliklər yaratdı. Dövlətin minimum əməkhaqqı siyasəti də şəhərdə əməkhaqlarının yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərdi.
2025-ci ildə Sumqayıtda orta aylıq əməkhaqqı artıq 850 manata çatdı. Bu, 10 il ərzində 2,2 dəfə artım deməkdir. Əməkhaqqının yüksəlməsi təkcə işçilərin rifahının yaxşılaşmasına deyil, həm də şəhərdə istehlak bazarının canlanmasına, xidmət sektorunun inkişafına səbəb oldu.
İnvestisiya həcmi üç dəfə artdı
2015-ci ildə Sumqayıtda əsas kapitala yönəldilən investisiyaların həcmi 140 milyon manat təşkil edirdi. Bu investisiyalar əsasən tikinti, infrastruktur və mövcud sənaye müəssisələrinin inkişafına sərf olunurdu.
2015–2025-ci illərdə şəhərin iqtisadi inkişaf strategiyası çərçivəsində həm dövlət, həm də özəl sektor tərəfindən iri həcmli investisiyalar qoyuldu. Sumqayıt Kimya Sənaye Parkına və digər sənaye sahələrinə yatırılan sərmayələr yeni iş yerlərinin yaradılmasına, istehsalın genişlənməsinə və ixrac imkanlarının artmasına şərait yaratdı.
2025-ci ildə şəhərə yatırılan investisiyaların həcmi 420 milyon manata çatdı. Bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə 3 dəfə artım deməkdir. Beləliklə, Sumqayıt Azərbaycanın ən çox investisiya cəlb edən sənaye şəhərlərindən biri statusunu daha da möhkəmləndirdi.
Əhalinin sayı 428 min nəfərə çatdı
2015-ci ildə Sumqayıt şəhərinin əhalisi 336 min nəfər idi. Ölkənin ən böyük şəhərlərindən biri hesab olunan Sumqayıt sürətli inkişafı ilə yanaşı, demoqrafik baxımdan da artım nümayiş etdirirdi.
Son on ildə şəhərdə iqtisadi artım, yeni iş yerlərinin açılması, sosial infrastrukturun yaxşılaşdırılması əhali axınının artmasına səbəb oldu. Təhsil, səhiyyə və xidmət sahələrində yeni obyektlərin istifadəyə verilməsi şəhəri daha cəlbedici məkan etdi.
2025-ci ildə əhalinin sayı rəsmi olaraq 428 min nəfərə çatdı. Bu, 10 il ərzində 91 min nəfərlik artım deməkdir. Əhali artımı Sumqayıtın sosial-iqtisadi potensialının genişləndiyini və şəhərin ölkədə mühüm urbanizasiya mərkəzi olduğunu təsdiqləyir.
Məşğul əhalinin sayı iki dəfə artdı
2015-ci ildə Sumqayıtda məşğul əhalinin sayı 100 min nəfər idi. Bu rəqəm şəhərin sənaye potensialına baxmayaraq, kifayət qədər aşağı idi.
Sonrakı illərdə yeni müəssisələrin açılması, xidmət sektorunun genişlənməsi, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı məşğulluq səviyyəsini yüksəltdi. Dövlətin regionlarda məşğulluq proqramları və sahibkarlara verilən güzəştlər də şəhərdə işsizliyin azalmasına səbəb oldu.
2025-ci ildə məşğul əhalinin sayı artıq 190 min nəfərə çatdı. Bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə 1,9 dəfə artım deməkdir. Əhalinin məşğulluğunun artması Sumqayıtın sosial sabitliyinə və rifahına böyük töhfə verdi.
Adambaşına gəlir artdı
2015-ci ildə Sumqayıt əhalisinin hər nəfərinə düşən illik gəlir 3400 manat idi. Bu göstərici əhalinin istehlak imkanlarını müəyyənləşdirən əsas meyar hesab olunurdu.
2015–2025-ci illərdə əməkhaqlarının yüksəlməsi, sahibkarlığın inkişafı, yeni iş yerlərinin açılması nəticəsində əhalinin gəlirləri də artmağa başladı. Əlavə olaraq, sosial müdafiə tədbirləri, təqaüdlərin və sosial ödənişlərin artırılması əhalinin ümumi gəlir səviyyəsinə müsbət təsir göstərdi.
2025-ci ildə bu rəqəm 5600 manata çatdı. Beləliklə, son 10 ildə adambaşına gəlir xeyli artmış oldu. Bu, əhalinin həyat səviyyəsinin yaxşılaşdığını, rifahın yüksəldiyini və sosial sabitliyin möhkəmləndiyini göstərir.
Sənaye müəssisələrinin sayı üç dəfə artdı
2015-ci ildə Sumqayıtda 124 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərirdi. Bu müəssisələr əsasən kimya, tikinti materialları və metallurgiya sahələrində idi.
Sonrakı illərdə dövlətin sənaye siyasəti, özəl sektorun təşəbbüsləri və investisiya axını şəhərdə yeni müəssisələrin açılmasına gətirib çıxardı. Sumqayıt Kimya Sənaye Parkının imkanları, sahibkarlara verilən güzəştlər və ixrac potensialının artması bu sahədə əsas rol oynadı.
2025-ci ildə şəhərdə fəaliyyət göstərən sənaye müəssisələrinin sayı 327-yə çatdı. Bu, əvvəlki dövrlə müqayisədə 3 dəfədən çox artım deməkdir. Müəssisələrin sayının artması həm məşğulluğun genişlənməsinə, həm də istehsal həcminin yüksəlməsinə birbaşa təsir göstərdi.
Eyvaz Qocayev
Müzakirə qapadılmışdır.