2026-cı il martın 12-də Bakıda keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumu çərçivəsində İlham Əliyev “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda çıxış edərək qlobal təhlükəsizlik, regional sabitlik və sülh prosesləri ilə bağlı mühüm mesajlar verdi. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində gərginliklərin artdığı, yeni münaqişə ocaqlarının yarandığı bir dövrdə səsləndirilən bu fikirlər təkcə Azərbaycanın mövqeyini ifadə etmir, həm də qlobal siyasi diskussiyaya töhfə verir. Prezident İlham Əliyev çıxışında təhlükəsizlik və sabitliyin dövlətlərin inkişafı üçün əsas şərt olduğunu vurğulayaraq qeyd etdi ki, “Təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində bir nömrəli prioritet olmalıdır”. Bu fikir əslində müasir beynəlxalq sistemin əsas dilemmasını göstərir: sabitlik olmadan inkişaf mümkün deyil.
Prezidentin çıxışında diqqət çəkən əsas məqam Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi mürəkkəb siyasi və təhlükəsizlik proseslərinin ümumiləşdirilməsi idi. Dövlət başçısı vurğuladı ki, ölkə uzun illər ərzində işğal və təhlükəsizlik riskləri ilə üzləşsə də, nəticədə suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa edə bildi. Bu kontekstdə o, Azərbaycanın təcrübəsini üç mərhələdə izah etdi: işğal dövrü, hərbi-siyasi mərhələ və sülh mərhələsi. Prezidentin sözlərinə görə, ölkə əvvəlcə uzun illər diplomatik yollarla problemin həllinə çalışdı, lakin nəticə əldə olunmadıqda beynəlxalq hüququn tanıdığı özünümüdafiə hüququndan istifadə edərək torpaqlarını azad etdi. Daha sonra isə hərbi qələbənin ardınca siyasi dialoq yolu ilə sülhə nail olundu.
Çıxışın siyasi kontekstini nəzərdən keçirdikdə aydın olur ki, bu mesajlar təkcə regional auditoriyaya deyil, həm də qlobal siyasi dairələrə ünvanlanmışdı. Hazırda dünyada yeni münaqişələrin baş qaldırması, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi və geosiyasi rəqabətin güclənməsi fonunda Azərbaycan öz təcrübəsini beynəlxalq müzakirə predmetinə çevirir. Prezident İlham Əliyev çıxışında xüsusilə qeyd etdi ki, təxminən 30 il ərzində BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri kağız üzərində qalsa da, nəticədə ölkə öz hüquqlarını özü təmin etməli oldu. Bu fikir beynəlxalq sistemdə mövcud olan ikili standartlara dair açıq mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Beləliklə, Azərbaycan qlobal müzakirələrdə yalnız iştirakçı deyil, həm də öz siyasi təcrübəsini təqdim edən aktor kimi çıxış edir.
Çıxışın mühüm aspektlərindən biri də sülhün iqtisadi və sosial nəticələrinə dair vurğular idi. Prezident qeyd etdi ki, münaqişə dövründə təhlükəsizlik riskləri inkişaf prosesinə ciddi maneələr yaradırdı. Lakin müharibədən sonra yaranmış yeni reallıq regionun iqtisadi potensialını genişləndirir. Sülh şəraitinin möhkəmlənməsi təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını artırır. İnfrastruktur layihələri, ticarət əlaqələrinin genişlənməsi və kommunikasiya xətlərinin açılması kimi məsələlər artıq real gündəmə çevrilir. Bu baxımdan Prezidentin “sülhdən daha yaxşı heç nə yoxdur” fikri təkcə siyasi deyil, həm də sosial-iqtisadi məna daşıyır. Cəmiyyət üçün bu, sabit inkişaf və rifah perspektivinin əsas şərtidir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında xarici siyasət aspektinə də xüsusi diqqət yetirdi. O, vurğuladı ki, Azərbaycan regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə və uzunmüddətli sülhün təmin olunmasına sadiqdir. Bu kontekstdə Ermənistanla münasibətlərin normallaşması prosesinin artıq praktiki nəticələr verdiyi bildirildi. Sərhəddə sabitliyin təmin olunması, qarşılıqlı gərginliyin azalması və iqtisadi əlaqələrin bərpası bu prosesin real göstəriciləri kimi təqdim olundu. Prezident qeyd etdi ki, Azərbaycan artıq Ermənistana müəyyən məhsulların, o cümlədən enerji resurslarının ixracına başlayıb.
Çıxışın başqa bir mühüm tərəfi cəmiyyətə ünvanlanan mesajlarla bağlı idi. Prezident faktiki olaraq göstərdi ki, əldə olunan sülh yalnız dövlət siyasətinin nəticəsi deyil, həm də cəmiyyətin bu prosesə dəstəyindən asılıdır. Münaqişədən sonrakı mərhələdə əsas vəzifə sabitliyi qorumaq, regionun inkişafını təmin etmək və yeni əməkdaşlıq imkanlarından istifadə etməkdir. Bu, həm dövlət qurumları, həm biznes strukturları, həm də gənclər üçün yeni perspektivlər yaradır. Azərbaycanın regional iqtisadi və siyasi layihələrdə daha fəal iştirak etməsi ölkənin beynəlxalq mövqeyini də gücləndirir. Bu baxımdan çıxışda verilən mesajlar daxili auditoriya üçün həm də strateji istiqamətin müəyyənləşdirilməsi kimi qəbul edilə bilər.
Nəticə etibarilə, XIII Qlobal Bakı Forumunda səsləndirilən bu çıxış təkcə bir siyasi nitq deyil, həm də Azərbaycanın müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində öz mövqeyini necə gördüyünün konseptual izahıdır. Prezident İlham Əliyev təhlükəsizlik, suverenlik və sülh arasında olan əlaqəni aydın şəkildə ortaya qoyaraq göstərdi ki, güclü dövlətçilik və strateji iradə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə belə nəticə əldə etməyə imkan verir. Bu çıxış həm Azərbaycan cəmiyyəti, həm də beynəlxalq ictimaiyyət üçün bir mesajdır: münaqişədən sülhə keçid yalnız hərbi və siyasi qələbə ilə deyil, eyni zamanda uzunmüddətli sabitlik strategiyası ilə mümkündür.
Rüxsarə Məmmədova, Texniki və Təbiət Elmləri Liseyinin direktoru, Əməkdar Müəllim
Müzakirə qapadılmışdır.