2026-cı il iyunun 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov arasında Bakıda baş tutan görüş və ardınca mətbuata verilən birgə bəyanat iki qardaş ölkə arasındakı strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə qədəm qoymasının bariz nümunəsi oldu. Bu səfər təkcə diplomatik protokolun tələbi olaraq qalmadı, eyni zamanda çoxəsrlik dostluq telləri, ortaq mədəni-mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı iqtisadi maraqlar üzərində qurulan münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi baxımından əlamətdar hadisə kimi tarixə yazıldı.
Görüşün əsas diqqət çəkən məqamlarından biri, şübhəsiz ki, Prezident İlham Əliyevin Türkmənistan tərəfinə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurasına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsində göstərdiyi fəal və ardıcıl dəstəyə görə bir daha ünvanladığı dərin minnətdarlıq oldu. Bu dəstək təsadüfi siyasi jest deyil, Türkmənistanın regionda sabitliyin, iqtisadi inteqrasiyanın və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsindəki konstruktiv mövqeyinin təzahürü idi. Azərbaycanın bu nüfuzlu quruma tamhüquqlu üzv seçilməsi onun Mərkəzi Asiyada artan nüfuzunun, etibarlı tərəfdaş kimi tanınmasının və qitəmiqyaslı layihələrdə oynadığı mühüm rolun rəsmi təsdiqinə çevrildi.
Prezident Əliyevin bu tarixi dəstəyə görə təşəkkürü, iki ölkə arasında mövcud olan ən yüksək səviyyəli etimadın və strateji baxışların üst-üstə düşməsinin parlaq ifadəsi olmaqla yanaşı, gələcək birgə fəaliyyətlər üçün də möhkəm mənəvi zəmin yaratdı.
Səfər çərçivəsində imzalanmış sənədlər paketi isə əməkdaşlığın hüquqi bazasını keyfiyyətcə yeniləyərək onu daha sistemli və proqnozlaşdırıla bilən hala gətirdi. İmzalanmış sənədlər arasında iqtisadiyyatın real sektoruna, enerji təhlükəsizliyinə, nəqliyyat dəhlizi infrastrukturuna, investisiya cəlbediciliyinə və humanitar sahələrə aid mühüm müqavilələr xüsusi yer tutur.
Nəqliyyat sahəsində əldə olunan razılıqlar Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin mərkəzi qovşağında yerləşməsinin verdiyi strateji üstünlükləri tam olaraq reallaşdırmağa yönəlib. Bu kontekstdə Azərbaycan ərazisindən keçən dəmir yolu və avtomobil yollarının Türkmənistanın ixrac potensialının genişləndirilməsi, o cümlədən Qara dəniz limanları və Avropa bazarlarına çıxış üçün vacibliyi vurğulandı.
Enerji sahəsində imzalanmış sənədlər Xəzər dənizinin dibindəki “Dostluq” yatağının birgə işlənməsi layihəsinin praktik mərhələsinə keçidi sürətləndirir. Bu isə yalnız iki ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirmir, həm də Xəzər regionunda əməkdaşlıq mühitinin yeni etalonunu müəyyən edir.
Bundan əlavə, investisiya fəaliyyətinin təşviqi, qeyri-neft sektorunda – xüsusilə kənd təsərrüfatı, toxuculuq, kimya sənayesi və informasiya texnologiyaları istiqamətində – birgə müəssisələrin yaradılması imkanlarını genişləndirən razılaşmalar iqtisadi əlaqələrin neft-qaz amilindən asılılığını azaltmaq və onu çoxşaxəli hala gətirmək məqsədini güdür.
Bu sənədlərin həyata keçirilməsi mexanizmlərinin birgə işçi qrupları tərəfindən izlənilməsi isə onların kağız üzərində qalmayıb real layihələrə çevrilməsinin təminatçısı oldu.
Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında ikitərəfli münasibətlər, diplomatik əlaqələrin 1992-ci il iyunun 9-da rəsmi qurulmasından ötən müddət ərzində davamlı artım dinamikası nümayiş etdirir. Bu münasibətlərin təməlində qarşılıqlı hörmət, ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınması və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində daimi konsultasiyalar dayanır.
Siyasi dialoqun yüksək tezliyi – dövlət başçılarının müntəzəm qarşılıqlı səfərləri, xarici işlər nazirlərinin görüşləri və parlamentlərarası əlaqələrin canlılığı iki ölkə arasında etimadın ən yüksək həddə çatdığını sübut edir.
Son illərdə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsində müşahidə olunan sabit artım Xəzər dənizindəki liman infrastrukturunun müasirləşdirilməsi və logistika xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması ilə dəstəklənir. Eyni zamanda mədəni-humanitar sahədə də əməkdaşlıq xüsusi çəkisini artırır. Hər iki xalqın ortaq tarixi kökləri, dil və mədəniyyət oxşarlıqları təhsil mübadiləsi proqramlarının, birgə elmi-tədqiqat layihələrinin, musiqi və incəsənət festivallarının daha geniş vüsət almasına şərait yaradır.
Türkmənistanın neytral statusunun tanınması və Azərbaycanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və digər beynəlxalq strukturlardakı fəaliyyəti arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi də ikitərəfli gündəliyin mühüm hissəsini təşkil edir. Bu baxımdan Prezident Berdiməhəmmədovun Bakı səfəri siyasi-iqtisadi əlaqələrin geniş spektrini əhatə edən vahid bir platformanın formalaşmasına xidmət etdi.
Nəticə etibarilə, 2026-cı il iyunun 22-də baş tutan bu yüksək səviyyəli görüş və imzalanmış sənədlər təkcə gündəlik siyasi gündəmin tələbi deyil, həm də uzunmüddətli perspektivə hesablanmış strateji planlaşdırmanın məhsuludur. Prezident İlham Əliyevin Türkmənistanın Mərkəzi Asiya Məşvərət Şurasındakı dəstəyinə görə təşəkkürü tarixi bir minnətdarlıq ifadəsi olmaqla bərabər, gələcək birgə çağırışlara da hazırlıq mesajını daşıyır.
Çünki Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarını birləşdirən bu əməkdaşlıq qlobal nəqliyyat-logistika zəncirlərinin yenidən qurulduğu bir dövrdə Avrasiyanın ən mühüm tranzit qovşaqlarından birinin yaranması deməkdir. İmzalanmış sənədlər – xüsusilə enerji, nəqliyyat və investisiya sahələrindəki razılaşmalar – bu geosiyasi potensialın iqtisadi reallığa çevrilməsi üçün zəruri alətlərlə təmin edir.
Türkmənistan və Azərbaycan Xəzər dənizini birləşdirən və bölən bir amil kimi yox, ortaq sərvət və ortaq layihələr sahəsi kimi qəbul edərək regionun digər dövlətlərinə də konstruktiv nümunə göstərir. Əldə olunan razılaşmaların praktiki icrası, birgə monitorinq mexanizmlərinin işə salınması və yeni layihələrin portfelə əlavə edilməsi yaxın illərdə həm iki ölkənin makroiqtisadi dayanıqlılığını, həm də bütövlükdə Xəzər hövzəsinin təhlükəsizlik və inkişaf arxitekturasını daha da möhkəmləndirəcəkdir.
Bu səfər, eyni zamanda, qardaş xalqların bir-birinə olan dərin rəğbətinin siyasi iradə ilə birləşərək necə böyük iqtisadi uğurlara çevrilə biləcəyini göstərən canlı bir dərslik olaraq qalacaq. Prezident İlham Əliyevin açıqlamalarında əks olunan nikbinlik və Prezident Sərdar Berdiməhəmmədovun konstruktiv yanaşması iki dövlətin gələcək nəsillərə daha təhlükəsiz, iqtisadi cəhətdən inteqrasiya olunmuş və rifah içində bir region miras qoymaq əzmini ümumi məxrəcə gətirir.
Nigar Qocayeva
YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının məsləhətçisi
Müzakirə qapadılmışdır.