2026-cı il aprelin 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçs arasında Bakıda keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanat iki ölkə münasibətlərinin yeni mərhələyə daxil olduğunu göstərən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Bu səfər təkcə diplomatik protokol xarakteri daşımır, həm də regional və beynəlxalq kontekstdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Prezident Əliyevin vurğuladığı kimi, səfərin əsas məqsədi ikitərəfli əlaqələrin gücləndirilməsi və yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsidir.
İkitərəfli gündəliyin geniş spektri üzrə aparılan müzakirələr göstərir ki, Azərbaycan-Latviya münasibətləri artıq klassik diplomatik çərçivədən çıxaraq çoxtərəfli əməkdaşlıq modelinə transformasiya olunur. Doqquz il əvvəl imzalanmış Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə bu münasibətlərin hüquqi və institusional əsasını təşkil edir. Bu sənədin üzərində qurulan əlaqələr son illərdə siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq və humanitar əlaqələrin paralel inkişafını təmin edib. Bu baxımdan, mövcud çərçivənin praktik nəticələrə çevrilməsi artıq prioritet mərhələyə daxil olub.
Xüsusi diqqət çəkən məqamlardan biri Birgə Hökumətlərarası Komissiyanın Qarabağda – Şuşa şəhərində keçirilməsi oldu. Bu fakt özü-özlüyündə simvolik və siyasi mesaj daşıyır. Şuşada keçirilən görüşlər Azərbaycan üçün post-münaqişə dövründə iqtisadi reinteqrasiya və beynəlxalq tərəfdaşların bu prosesə cəlb olunması baxımından mühüm platformadır. Latviyanın bu prosesdə iştirakı isə Avropa İttifaqı məkanından gələn dəstəyin konkret ifadəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
İqtisadi əməkdaşlıq istiqamətində keçirilən biznes-forum isə münasibətlərin praktik müstəviyə keçidinin əsas indikatorlarından biridir. Prezident Əliyevin qeyd etdiyi kimi, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin hələlik “mülayim” olması potensialın tam reallaşmadığını göstərir. Lakin qarşılıqlı sərmayə imkanlarının genişləndirilməsi, birgə istehsal təşəbbüsləri və biznes subyektləri arasında əlaqələrin intensivləşdirilməsi yaxın perspektivdə bu göstəricilərin əhəmiyyətli dərəcədə artacağını deməyə əsas verir. Bu, xüsusilə enerji, logistika və sənaye sahələrində yeni layihələrin meydana çıxmasını stimullaşdıra bilər.
Nəqliyyat və logistika sahəsində, xüsusilə birbaşa uçuşların təşkili ilə bağlı müzakirələr diqqətəlayiqdir. Bu məsələ yalnız turizm baxımından deyil, həm də biznes əlaqələrinin operativliyi və insanlararası təmasların intensivləşdirilməsi üçün vacibdir. Mövcud qlobal çağırışlar fonunda Azərbaycanın hava nəqliyyatı sektorunun dayanıqlılığı əlavə üstünlük kimi çıxış edir və bu sahədə yeni imkanların yaranmasına zəmin yaradır.
Humanitar və təhsil sahəsində əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm sütunlarından biridir. Latviyada 450-dən artıq azərbaycanlı tələbənin təhsil alması artıq formalaşmış akademik əlaqələrin göstəricisidir. Bu, uzunmüddətli perspektivdə iki ölkə arasında intellektual körpünün formalaşmasına, peşəkar kadr mübadiləsinə və mədəni yaxınlaşmaya xidmət edir. İnsanlararası əlaqələrin genişlənməsi siyasi və iqtisadi əməkdaşlığın davamlılığını təmin edən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
Regional təhlükəsizlik məsələləri və Cənubi Qafqazda gedən proseslər də görüşün mühüm müzakirə mövzularından olub. Prezident Əliyevin Ermənistanla münasibətlərdə “de-fakto sülh” vəziyyətinin yaranması barədə fikirləri regionda yeni geosiyasi reallıqların formalaşdığını göstərir. Bu kontekstdə Azərbaycanın təşəbbüskarlığı və siyasi iradəsi regionda sabitliyin təmin olunmasında əsas faktor kimi çıxış edir. Latviyanın bu proseslərə maraq göstərməsi isə Baltik regionu ilə Cənubi Qafqaz arasında təhlükəsizlik dialoqunun genişlənməsinə imkan yaradır.
Ümumilikdə, İlham Əliyev və Edqars Rinkeviçs arasında keçirilən görüş və səfər çərçivəsində imzalanan sənədlər Azərbaycan-Latviya münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Bu münasibətlər artıq yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmır, iqtisadi, humanitar və təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən kompleks tərəfdaşlıq modelinə çevrilir. Qarşıdakı dövrdə bu əməkdaşlığın konkret layihələr və real iqtisadi nəticələrlə müşayiət olunacağı gözlənilir ki, bu da hər iki ölkənin strateji maraqlarına cavab verir.
Aydın Məlikov, “Zərdabi” nəşriyyat evinin direktoru
Müzakirə qapadılmışdır.